{"id":775,"date":"2012-08-17T15:16:35","date_gmt":"2012-08-17T13:16:35","guid":{"rendered":"http:\/\/www.amigaone.pl\/?p=775"},"modified":"2012-08-17T15:19:53","modified_gmt":"2012-08-17T13:19:53","slug":"hatari","status":"publish","type":"post","link":"http:\/\/www.amigaone.pl\/?p=775","title":{"rendered":"Hatari"},"content":{"rendered":"

Rys historyczny<\/strong>
\nJak pewnie wiadomo wi\u0119kszo\u015bci z Was, bardzo niewiele brakowa\u0142o aby Amiga by\u0142a flagowym produktem nie Commodore ale w\u0142a\u015bnie Atari. Wszystko za spraw\u0105 (niedawno zmar\u0142ego) Jacka Tramiela<\/strong>, cz\u0142owieka polskiego pochodzenia, kt\u00f3ry, odchodz\u0105c sk\u0142\u00f3cony z Commodore zapowiedzia\u0142 \u017ce zrobi wszystko by jego dawny koncern roz\u0142o\u017cy\u0107 na \u0142opatki. Tramiel w po\u0142owie lat 80-tych zdawa\u0142 sobie spraw\u0119 \u017ce ju\u017c nie 8-bitowce ale komputery 16-bitowe mog\u0105 przewa\u017cy\u0107 szal\u0119 zwyci\u0119stwa. W 1984r Atari wspomog\u0142o finansowo Amig\u0119 a nast\u0119pnie zaproponowa\u0142o wykup jej akcji, ostatecznie jednak oferta zosta\u0142a przelicytowana przez Commodore. Tramiel musia\u0142 zatem wprowadzi\u0107 w \u017cycie plan \"\"<\/a>alternatywny, stworzy\u0107 w kr\u00f3tkim czasie komputer mog\u0105cy konkurowa\u0107 z Amig\u0105. Na szcz\u0119\u015bcie nie by\u0142 sam, wraz z Polakiem do Atari przesz\u0142o wielu utalentowanych in\u017cynier\u00f3w, mi\u0119dzy innymi maj\u0105cy du\u017ce zas\u0142ugi w stworzeniu legendarnego Commodore 64 Shiraz Shivji<\/strong>. Nazwany potem „ojcem Atari ST”, wraz z zespo\u0142em sze\u015bciu innych in\u017cynier\u00f3w w ekspresowym tempie zaledwie 5 miesi\u0119cy opracowa\u0142 prototyp 16 bitowego komputera o bardzo du\u017cych mo\u017cliwo\u015bciach. Maszyna zosta\u0142a zaprezentowana w styczniu 1985r na targach CES w Las Vegas. Szybko, szczeg\u00f3lnie w Europie sta\u0142a si\u0119 komercyjnym hitem, w pierwszych latach ewidentnie dystansuj\u0105c na tym polu Amig\u0119.<\/p>\n

Komputer ten sprawdza\u0142 si\u0119 nie tylko jako fantastyczna maszyna do gier, ale dzi\u0119ki wbudowanemu MIDI<\/strong> i znakomitemu oprogramowaniu by\u0142 uznawany za profesjonalne narz\u0119dzie cenione przez muzyk\u00f3w. W\u015br\u00f3d ca\u0142ej plejady gwiazd wykorzystuj\u0105cych Atari ST mo\u017cna znale\u017a\u0107 m.in. Depeche Mode, Jeana Michela Jarre, Fatboy Slima, The Chemical Broders<\/strong> czy naszych rodzimych przedstawicieli takich jak Kazik Staszewski<\/strong> i Czes\u0142aw Niemen<\/strong>. W 1988r wraz z upowszechnieniem si\u0119 debiutuj\u0105cej rok wcze\u015bniej na rynku Amigi 500. Atari ST utraci\u0142o inicjatyw\u0119, wprowadzenie kolejnych coraz lepszych modeli nie odmieni\u0142o ju\u017c niestety tego faktu. Dalsze burzliwe losy Atari to ju\u017c jednak temat na odr\u0119bny artyku\u0142, w niniejszym tek\u015bcie chcia\u0142bym przedstawi\u0107 jedynie narz\u0119dzie, kt\u00f3re pozwala amigowcom na zapoznanie si\u0119 z mo\u017cliwo\u015bciami „odwiecznego rywala”.<\/p>\n

Emulator<\/strong>
\nHatari<\/a> pozwala na udawanie maszyn Atari ST<\/strong> i STE<\/strong> oraz w ograniczonym zakresie TT<\/strong> i Falcon<\/strong>. Obs\u0142uguje niemal wszystkie procesory jakie pojawi\u0142y si\u0119 na tej platformie czyli 68000, 68010, 68020, 68030<\/strong> + FPU<\/strong> i 68040<\/strong>. Oferuje trzy tryby taktowania, odpowiednio 8Mhz, 16MHz i 32 MHz. Ponadto istnieje mozliwo\u015b\u0107 emulacji blittera<\/strong> oraz falconowskiego DSP<\/strong>. Nasze wirtualne Atari mo\u017cemy wyposa\u017cy\u0107 maksymalnie w 14MB \"\"<\/a>RAM jak r\u00f3wnie\u017c dysk twardy (dzia\u0142aj\u0105 te\u017c rzecz jasna wirtualne obrazy dyskietek). Tematem kt\u00f3ry bardzo interesuje wi\u0119kszo\u015b\u0107 mi\u0142o\u015bnik\u00f3w emulacji jest obs\u0142uga joystick\u00f3w, informuj\u0119 \u017ce Hatari nie ma z obs\u0142ug\u0105 pad\u00f3w najmniejszych problem\u00f3w.<\/p>\n

W opcjach emulatora znalaz\u0142em tak\u017ce emulacj\u0119 drukarki, modemu i MIDI, przyznam si\u0119 jednak bez bicia \u017ce nie sprawdza\u0142em na ile dobrze dzia\u0142a to pod amigow\u0105 wersj\u0105 Hatari. O tym \u017ce amigowa wersja mo\u017ce mie\u0107 pewne braki \u015bwiadczy opcja zrzucania obrazu do postaci wideo, jest co prawda tworzony jaki\u015b plik avi, ale \u017cadnym programem (przynajmniej na Amidze) nie uda\u0142o mi si\u0119 tak nagranego filmu odtworzy\u0107. Lepiej jest z obrazami statycznymi, z poziomu Hatari mo\u017cemy zgrabowa\u0107 obraz do pliku BMP<\/strong>, z kt\u00f3rym to ju\u017c nie ma problem\u00f3w. Do wszystkich opisywanych opcji (i jeszcze kilku mniej wa\u017cnych kt\u00f3rych tu nie przedstawi\u0142em) mamy dost\u0119p w ka\u017cdym momencie, po wci\u015bni\u0119ciu przycisku F12<\/strong>. To w zasadzie wszystko co mo\u017cna by powiedzie\u0107 o mo\u017cliwo\u015bciach samego Hatari.<\/p>\n

Dodam tylko \u017ce program nigdy nie sprawia\u0142 mi problem\u00f3w od strony kompatybilno\u015bci (z wyj\u0105tkiem kilku pozycji dla Falcona), czy szybko\u015bci, nawet w czasach gdy wykorzystywa\u0142em jeszcze Amig\u0119 One G4 XE, przy czym nie odczuwa\u0142em potrzeby uruchamiania bardziej wymagaj\u0105cego softu, typu klony Dooma itp. koncentruj\u0105c si\u0119 g\u0142\u00f3wnie na starszych pozycjach sprzed mniej wi\u0119cej 20 lat. Generalne wymagania programu to procesor 500MHz dla Atari ST, STE i 1.5GHz dla Falcona. Warto r\u00f3wnie\u017c zaopatrzy\u0107 si\u0119 w obraz systemu TOS, aczkolwiek nie jeste\u015bmy skazani na prze\u017cywanie rozterek natury moralnej i prawnej, gdy\u017c mo\u017cna uzy\u0107 darmowego zamiennika w postaci EmuTOS<\/a>, kt\u00f3ry w wi\u0119kszo\u015bci przypadk\u00f3w sprawdza si\u0119 znakomicie.<\/p>\n

Oprogramowanie<\/strong>
\nPanuje przekonanie \u017ce emulacja Atari ST dla amigowego gracza jest ma\u0142o atrakcyjna, gdy\u017c w zasadzie wszystkie gry powsta\u0142e do 1992r wydawane by\u0142y na obie platformy, a je\u015bli ju\u017c zdarza\u0142y si\u0119 wyj\u0105tki od tej regu\u0142y, to na korzy\u015b\u0107 Amigi. Du\u017co w tym prawdy ale nie do ko\u0144ca. Na sieci z \u0142atwo\u015bci\u0105 znajdziemy listy ekskluzywnych gier dla Atari ST, jak cho\u0107by ta<\/a>, kt\u00f3re dowodz\u0105 \u017ce tytu\u0142\u00f3w dost\u0119pnych dla ST, kt\u00f3rych nie u\u015bwiadczysz na Amidze jest \"\"<\/a>wi\u0119cej ni\u017c setka. Oczywi\u015bcie nie ma w\u015br\u00f3d nich \u017cadnych hitow na skal\u0119 \u015bwiatow\u0105, raczej to proste produkcje, nie rzadko robione przez ma\u0142e, czasami jednoosobowe studia. W przewa\u017caj\u0105cej wi\u0119kszo\u015bci s\u0105 to bowiem produkcje z lat 86-88<\/strong>, kiedy Atari ju\u017c zd\u0105\u017cy\u0142o wedrze\u0107 si\u0119 do dom\u00f3w graczy, a Amiga dopiero czai\u0142a si\u0119 do wielkiego skoku. Niemniej fani staroci, a w szczeg\u00f3lno\u015bci ludzie maj\u0105cy wcze\u015bniej do czynienia z ma\u0142ym Atari, mog\u0105 wy\u0142owi\u0107 kilka pere\u0142ek. Mi jako posiadaczowi Atari 800XL<\/strong>, brakowa\u0142o na Amidze wiernych konwersji takich starych hit\u00f3w jak Miner 2049’er, Mr. Robot, Karateka<\/strong> czy Moon Patrol<\/strong> na ST takie konwersje s\u0105. Mimo \u017ce pochodz\u0105 z czas\u00f3w kiedy ludzie dopiero uczyli si\u0119 programowa\u0107 na 16-bitowych komputerach, co za tym idzie w niewielkim stopniu wykorzystuj\u0105 potencja\u0142 ST i cz\u0119sto wygl\u0105daj\u0105 zaledwie nieznacznie lepiej od swych 8-bitowych pierwowzor\u00f3w, to jednak zawsze stanowi\u0105 jaki\u015b tam krok na prz\u00f3d, kt\u00f3ry jest nie lada gratk\u0105 dla ludzi maj\u0105cych mi\u0142e wspomnienia z tym czy innym tytu\u0142em. Oczywi\u015bcie samo Atari Corporation by\u0142o w latach 80-tych te\u017c istotnym wydawc\u0105 wi\u0119c poza drobnic\u0105 wytrawny poszukiwacz wy\u0142owi te\u017c pewn\u0105 liczb\u0119 wi\u0119kszych i smaczniejszych \"\"<\/a>tytu\u0142\u00f3w za ktorymi stoi firma matka, takich jak np. Atari Grand Prix<\/strong>.<\/p>\n

Osobny temat stanowi\u0105 gry wsp\u00f3lne dla obu platform, nie zawsze by\u0142o tak \u017ce dana gra by\u0142a tworzona na Amig\u0119 a potem niedbale konwertowana na Atari, wbrew temu co my\u015bl\u0105 dumni amigowcy, cz\u0119sto sytuacja wygl\u0105dala zgo\u0142a odwrotnie. Warto wi\u0119c spr\u00f3bowa\u0107 uruchomi\u0107 sw\u00f3j ulubiony tytu\u0142 r\u00f3wnie na ST, a nu\u017c oka\u017ce si\u0119 \u017ce gra w wersji na t\u0119 platform\u0119 „smakuje lepiej”. Ostatnim rzecz\u0105 przemawiaj\u0105c\u0105 akurat w moim przypadku na za dla Hatari jest mo\u017cliwo\u015bc zapisywania stanu gier w dowolnym momencie<\/strong>. Oczywi\u015bcie takie rozwi\u0105zanie znajduje si\u0119 r\u00f3wnie\u017c w E-UAE, przy czym dotyczy jedynie gier dost\u0119pnych w formie obraz\u00f3w dyskietek. Osobi\u015bcie nie przepadam za E-UAE jako uruchamiaczki plik\u00f3w z requestera, lubi\u0119 od czasu do czasu popatrze\u0107 na stary system zainstalowany na wirtualnej partycji. Dodatkowo jako zarejestrowany uzytkownik pakietu WHDLoad wszystkie gry mam zainstalowane na dysku twardym. Niestety wyklucza to mo\u017cliwo\u015b\u0107 zapisu stanu gry, a jak wiadomo w dawnych czasach te bywa\u0142y nierzadko ekstremalnie trudnym wyzwaniem. Tu przychodzi z pomoc\u0105 Hatari, hardcorowa gra w kt\u00f3rej bez mo\u017cliwo\u015bci zapisu ani rusz z zasady jest uruchamiana przeze mnie w\u0142a\u015bnie na wirtualnym Atari a nie udawanej Amidze.<\/p>\n

Warto jeszcze napisa\u0107 kilka s\u0142\u00f3w o oprogramowaniu u\u017cytkowym, gdy\u017c tutaj panowa\u0142o zdecydowanie wi\u0119ksze rozgraniczenie na Amig\u0119 i ST. Sam TOS<\/strong> z pewno\u015bci\u0105 pozytywnego wra\u017cenia na osobach znaj\u0105cych system Amigi wywrze\u0107 nie mo\u017ce. W tym wypadku odbija si\u0119 czkawk\u0105 po\u015bpiech przy tworzeniu pierwszego ST, uda\u0142o si\u0119 z\u0142o\u017cy\u0107 komputer ale systemu operacyjnego napisa\u0107 od zera w 5 miesi\u0119cy ju\u017c nie spos\u00f3b. Atari pr\u00f3bowa\u0142o r\u00f3\u017cnych opcji (zg\u0142osi\u0142 si\u0119 np. Microsoft<\/strong> oferuj\u0105c Windowsa, jednak czas wykonania okre\u015blony na 2 lata, by\u0142 nie do zaakceptowania), ostatecznie decyduj\u0105c si\u0119 na adaptacj\u0119 do swoich potrzeb systemu GEMDOS. Pomimo p\u00f3\u017aniejszych ulepsze\u0144 TOSa, nigdy nie uda\u0142o si\u0119 doprowadzi\u0107 go do poziomu czo\u0142owych system\u00f3w operacyjnych. Samo Atari zdawa\u0142o sobie z tego spraw\u0119, adaptuj\u0105c kolejny system operacyjny Mint<\/strong>, kt\u00f3ry zadebiutowa\u0142 wraz z Falconem jako oficjalna alternatywa dla TOS 4. Obserwuj\u0105c \u015brodowisko dzisiejszych atarowc\u00f3w wydaje si\u0119 \u017ce obecnie niemal ka\u017cdy z nich u\u017cywa w\u0142a\u015bnie Minta na realnym Atari. Niestety pod Hatari pomimo licznych eksperyment\u00f3w i zmian konfiguracji ta sztuka mi si\u0119 nie uda\u0142a, chocia\u017c informacje na sieci wskazuj\u0105 \u017ce jest to mo\u017cliwe.<\/p>\n

System operacyjny to jednak nie wszystko, o jego sile stanowi tak naprawd\u0119 dost\u0119pne oprogramowanie u\u017cytkowe, tego w z\u0142otych czasach Atari nie brakowa\u0142o. Amiga mia\u0142a swojego Deluxe Painta, Atari mia\u0142o Degas Elite<\/strong>. Amiga mia\u0142a Page Streama, Atari du\u017co bardziej cenionego w \u015bwiecie Calamusa<\/strong>. Najwi\u0119kszym okr\u0119tem flagowym by\u0142 jednak program muzyczny Cubase<\/strong>, kt\u00f3ry \"\"<\/a>nie ma chyba godnego siebie odpowiednika w \u015bwiecie Amigi. To mi\u0119dzy innymi dzi\u0119ki niemu do Atari przekonali si\u0119 czo\u0142owi muzycy \u015bwiata. Ostatnim przyk\u0142adem po\u017c\u0105danego przez amigowc\u00f3w softu, kt\u00f3ry na Atari istnia\u0142 od lat by\u0142a sprawa pakietu Office. Kilka lat temu wi\u0105zano du\u017ce nadzieje z pakietem Papyrus Office<\/strong>, ktory mia\u0142 uwolni\u0107 Amig\u0119 od przekle\u0144stwa braku porz\u0105dnego pakietu biurowego. Niewielu wie \u017ce Papyrus Office w wersji na Windowsa i MacOS to jedynie konwersje pierwowzoru z Atari, w dodatku je\u015bli wierzy\u0107 atarowcom, konwersje znacznie gorsze od orygina\u0142u. Jako\u015b\u0107 konwersji amigowej pomin\u0119 tutaj taktownym milczeniem.<\/p>\n

Reasumuj\u0105c chocia\u017c ostatnie 20 lat pokazuje \u017ce sytuacja \u015bwiata Amigi jest og\u00f3lnie lepsza, to i dzi\u015b mo\u017cna znale\u017a\u0107 rzeczy, kt\u00f3rych mo\u017cna atarowcom zazdro\u015bci\u0107. Nawet je\u015bli kto\u015b uwa\u017ca \u017ce zazdro\u015bci\u0107 nie ma czego, te\u017c zach\u0119cam do zapoznania si\u0119 ze \u015bwiatem Atari, cho\u0107by po to aby zweryfikowa\u0107 b\u0105d\u017a utwierdzi\u0107 si\u0119 w swych pogl\u0105dach.<\/p>\n

Autor amigowego portu Ventzislav „Dr. Hirudo” Tzvetkov<\/strong> przez ca\u0142e lata dba\u0142 o to by amigowa wersja Hatari odpowiada\u0142a wersji dla innych platform. Niestety w ostatnich miesi\u0105cach nast\u0105pi\u0142 wy\u0142om od tej zasady i o ile ostatni\u0105 odslon\u0105 Hatari jest teraz 1.6.2<\/strong>, amigowcy musz\u0105 zadowoli\u0107 si\u0119 edycj\u0105 1.5.0<\/strong>. Trzeba mie\u0107 nadziej\u0119 \u017ce wkr\u00f3tce Dr. Hirudo we\u017amie si\u0119 za aktualizacj\u0119. P\u00f3ki co trzeba „zacisn\u0105\u0107 z\u0119by” i pobra\u0107<\/a> archiwum v1.5.0, kt\u00f3re na szcz\u0119\u015bcie poza kilkoma usprawnieniami dotycz\u0105cymi emulacji Falcona, generalnie niewiele ust\u0119puje najnowszej ods\u0142onie.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Rys historyczny Jak pewnie wiadomo wi\u0119kszo\u015bci z Was, bardzo niewiele brakowa\u0142o aby Amiga by\u0142a flagowym produktem nie Commodore ale w\u0142a\u015bnie Atari. Wszystko za spraw\u0105 (niedawno zmar\u0142ego) Jacka Tramiela, cz\u0142owieka polskiego […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0},"categories":[9],"tags":[36,37],"_links":{"self":[{"href":"http:\/\/www.amigaone.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/775"}],"collection":[{"href":"http:\/\/www.amigaone.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"http:\/\/www.amigaone.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.amigaone.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"http:\/\/www.amigaone.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=775"}],"version-history":[{"count":11,"href":"http:\/\/www.amigaone.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/775\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":791,"href":"http:\/\/www.amigaone.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/775\/revisions\/791"}],"wp:attachment":[{"href":"http:\/\/www.amigaone.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=775"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.amigaone.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=775"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"http:\/\/www.amigaone.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=775"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}