{"id":3831,"date":"2025-10-18T11:07:09","date_gmt":"2025-10-18T09:07:09","guid":{"rendered":"http:\/\/www.amigaone.pl\/?p=3831"},"modified":"2025-10-18T11:19:08","modified_gmt":"2025-10-18T09:19:08","slug":"amigaos-4-1-fe-trzecia-aktualizacja","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.amigaone.pl\/?p=3831","title":{"rendered":"AmigaOS 4.1 FE – trzecia aktualizacja"},"content":{"rendered":"

W grudniu 2020 roku mia\u0142a miejsce druga aktualizacja AmigaOS 4.1 FE<\/strong>. Zgodnie z niepisan\u0105 tradycj\u0105 „musia\u0142a” by\u0107 opublikowana na gwiazdk\u0119. Praca pod presj\u0105 czasu nie zawsze okazuje si\u0119 by\u0107 woln\u0105 od b\u0142\u0119d\u00f3w, zatem 12 stycznia 2021 roku zosta\u0142 wydany tzw. AmigaOS 4.1 FE Update 2 Hot Fix.<\/strong> Od ostatniej aktualizacji systemu min\u0119\u0142o ju\u017c wi\u0119c ju\u017c grubo ponad 4 lata. Hyperion po raz kolejny wystawi\u0142 cierpliwo\u015b\u0107 amigowc\u00f3w na ogromn\u0105 pr\u00f3b\u0119. Niestety r\u00f3\u017cne zawirowania w kwestii wojen s\u0105dowych, jak i wewn\u0105trz samej firmy, nie sprzyja\u0142y wypracowaniu jednolitej koncepcji na temat formatu aktualizacji. Troch\u0119 inne plany mia\u0142 poprzedni zarz\u0105d, troch\u0119 inne ma obecny. W efekcie u\u017cytkownicy otrzymuj\u0105 ju\u017c trzeci\u0105 i prawdopodobnie ostatni\u0105 „ma\u0142\u0105 aktualizacj\u0119” Amiga OS 4.1 FE, pozbawion\u0105 rewolucyjnych zmian, kt\u00f3rych wprowadzenie jest wstrzymywane do momentu premiery AmigaOS 4.2.<\/p>\n

Workbench<\/strong>
\nto „twarz” systemu, wi\u0119c od tego elementu wypada\u0142oby rozpocz\u0105\u0107. Niestety jest to wersja daleka od tej, kt\u00f3r\u0105 u\u017cywam obecnie jako betatester, ale c\u00f3\u017c zdecydowano, \u017ce sk\u0142adnikiem aktualizacji b\u0119dzie workbench.library 53.67<\/strong>\u00a0z poowy 2021 roku oraz Workbench Prefs 53.15<\/strong>. Do tego dodam jeszcze komend\u0119 IPrefs 53.33<\/strong> z 06.10.2021 roku. Tutaj zmiany s\u0105 stosunkowo niewielkie. Funkcj\u0119, kt\u00f3r\u0105 mo\u017ce zauwa\u017cy\u0107 zwyk\u0142y u\u017cytkownik jest mo\u017cliwo\u015b\u0107 lepszego sortowania plik\u00f3w po dacie<\/strong>, teraz mo\u017cemy ustali\u0107, czy WB ma sortowa\u0107 pliki od najnowszego do najstarszego czy odwrotnie. W sumie rzecz znana od lat z wi\u0119kszo\u015bci menad\u017cer\u00f3w plik\u00f3w, a\u017c dziw bierze, \u017ce trzeba by\u0142o niemal 40 lat istnienia AmigaOS, by ten bana\u0142 wreszcie zosta\u0142 wprowadzony do systemu. Z rzeczy bardziej dostosowuj\u0105cych nasz blat do wsp\u00f3\u0142czesnych reali\u00f3w jest wprowadzenie gigabajt\u00f3w jako jednostek miary wielko\u015bci pami\u0119ci. W menu pojawi\u0142a si\u0119 te\u017c opcja shutdown pozwalaj\u0105ca na reset b\u0105d\u017a wy\u0142\u0105czenie naszej Amigi.<\/p>\n

Przy tej okazji wspomn\u0119 te\u017c o jednej z poprawek wprowadzonych dzi\u0119ki AmigaOS 3.2. Tak si\u0119 bowiem sk\u0142ada, \u017ce nie jest tylko tak, i\u017c rozw\u00f3j AmigaOS 3.2 opiera si\u0119 wy\u0142\u0105cznie na przepisywaniu na 68k rzeczy znanych wcze\u015bniej z AmigaOS 4. Ekipa rozwijaj\u0105ca trzeci\u0105 generacj\u0119 systemu Amigi r\u00f3wnie\u017c wykonuje znakomit\u0105 prac\u0119 i cho\u0107 summa summarum, ewidentnie AmigaOS 3.2 wi\u0119cej zyskuje na dorobku AmigaOS 4.1 ni\u017c odwrotnie, to jednak czwarta generacja systemu te\u017c ma jak\u0105\u015b korzy\u015b\u0107. Wida\u0107 to wyra\u017anie w tym wydaniu, gdzie zmian zaczerpni\u0119tych z AmigaOS 3.2 jest przynajmniej kilka. Jedn\u0105 z nich s\u0105 uci\u0105\u017cliwe requestery przy zmianie rozdzielczo\u015bci Workbencha, od „zarania dziej\u00f3w” towarzyszy\u0142 nam komunikat „intuition pr\u00f3buje zresetowa\u0107 … zamknij wszystkie okna….”. Teraz jest bardziej poprawnie i komunikat prosi jedynie o zamkni\u0119cie tych okien, kt\u00f3re rzeczywi\u015bcie blokuj\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 zmiany rozdzielczo\u015bci.<\/p>\n

\"\"<\/a>

AmigaOS 4.1 Update 3 po instalacji.<\/p><\/div>\n

O ile Workbench mo\u017ce by\u0107 uznany za Twarz systemu, to sercem jest niew\u0105tpliwie DOS i jego komendy. Tu mamy jedn\u0105 absolutn\u0105 nowo\u015b\u0107, mianowicie komend\u0119:<\/p>\n

Mirror 54.33<\/strong>
\nS\u0142u\u017cy to tworzenia backupu i synchronizacji danych. Mo\u017ce by\u0107 u\u017cywana podobnie jak komenda Copy, chocia\u017c ma w stosunku do niej wi\u0119ksze mo\u017cliwo\u015bci<\/strong>. Pozwala kopiowa\u0107 ze \u015bcie\u017cki \u017ar\u00f3d\u0142owej do \u015bcie\u017cki docelowej tylko elementy, kt\u00f3re zosta\u0142y zaktualizowane. Radzi sobie z softlinkami i hardlinkami, wykrywa katalog .recycled i r\u00f3wnie\u017c mo\u017ce go aktualizowa\u0107. Obs\u0142uga komendy sprowadza si\u0119 to okre\u015blania kilku parametr\u00f3w, kt\u00f3re jednak mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 k\u0142opotliwe dla cz\u0119\u015bci pocz\u0105tkuj\u0105cych u\u017cytkownik\u00f3w, dlatego te\u017c w\u015br\u00f3d tw\u00f3rc\u00f3w systemu dyskutuje si\u0119 o potencjalnej konieczno\u015bci stworzenia graficznego GUI, kt\u00f3re u\u0142atwi\u0142oby amigowcom tworzenie kopii zapasowych. Na szcz\u0119\u015bcie w tym wypadku nie musimy czeka\u0107, gdy\u017c jeden z betatester\u00f3w Michael Christoph<\/strong>, wsp\u00f3\u0142pracowa\u0142 z autorem komendy mirror ju\u017c od pocz\u0105tkowego etapu jej powstawania tworz\u0105c sw\u00f3j program MSync<\/strong><\/a>. Narz\u0119dzie to nie jest szerzej znane, gdy\u017c nie jest dystrybuowane przez OS4Depot i mo\u017cna je pobra\u0107 wy\u0142\u0105cznie ze strony autora. Poni\u017cej prezentuj\u0119 zrzut w czasie backupu mojej partycji z dysku M2 na dysk SATA.\"\"<\/a><\/p>\n

W nowszych wersjach otrzymujemy te\u017c komendy znane od lat takie jak Help 53.16<\/strong>, gdzie rozwi\u0105zano problem z lokalizacj\u0105, je\u015bli nie istniej\u0105 stosowne zlokalizowane pliki pomocnicze zostanie wy\u015bwietlona pomoc w j\u0119zyku angielskim, gdy\u017c jest ona najbardziej kompletna. Inne aktualizacje dotycz\u0105 Bind drivers 53.3, Date 53.12, Edit 53.8, List 53.19, Info 53.18, Mount 53.6, SetPath 53.6, AddDatatypes 54.5, MakeLink 53.4, Version 53.12, Find 53.23.<\/strong><\/p>\n

Aby sprawnie zarz\u0105dza\u0107 komendami AmigaDOSu potrzebna jest porz\u0105dnej jako\u015bci konsola. Dla os\u00f3b licz\u0105cych na rewolucyjne zmiany na tym polu, nie mam dobrych wie\u015bci, aczkolwiek warto podkre\u015bli\u0107 pojawienie si\u0119 gad\u017cetu zamykania zak\u0142adek<\/strong>, u\u0142atwiaj\u0105cego ergonomi\u0119 pracy w czasie operowania na kilku otwartych pow\u0142okach, czy przewijanie zawarto\u015bci aktywnego okna za pomoc\u0105 rolki w myszce, tylko w\u00f3wczas gdy wska\u017anik myszy znajduje si\u0119 w jego obszarze. Z innych zmian mo\u017cna wspomnie\u0107 o usprawnieniach w zakresie kompatybilno\u015bci z problematycznym dzia\u0142aniem niekt\u00f3rych starych program\u00f3w, takich jak np. ED.<\/strong><\/p>\n

Kolejn\u0105 wa\u017cn\u0105 sk\u0142adow\u0105 systemu s\u0105 biblioteki. Tutaj na pierwszy plan wysuwa si\u0119 dos.library 54.136<\/strong>. Jest to jeden najbardziej aktualizowanych element\u00f3w z mn\u00f3stwem poprawek pod mask\u0105, kt\u00f3re jednak ci\u0119\u017cko opisa\u0107 w spos\u00f3b interesuj\u0105cy dla zwyk\u0142ego Kowalskiego, zainteresowanych odsy\u0142am wi\u0119c do dokumentacji<\/p>\n

Podobna sytuacja w przypadku Elf.library 54.4<\/strong>, sam opis zmian zajmuje niemal 11 kb tekstu, to wi\u0119cej ni\u017c nie eden artyku\u0142 na tym blogu, jednak s\u0105 to zmiany, kt\u00f3re zainteresuj\u0105 g\u0142\u00f3wnie programist\u00f3w, nie przeci\u0119tnego u\u017cytkownika ko\u0144cowego, cho\u0107 finalnie i ten b\u0119dzie mia\u0142 z nich du\u017co po\u017cytku. W Kickstarcie znajdziemy te\u017c oczywi\u015bcie bibliotek\u0119 newlib.library 53.87<\/strong> z podobn\u0105 zagmatwan\u0105 list\u0105 zmian.<\/p>\n

Du\u017co \u0142atwiej jest opisa\u0107 now\u0105 graphics.library<\/strong>, bo tu zmiana jest bardzo czytelna dla przeci\u0119tnego odbiorcy i w skr\u00f3cie mo\u017cna j\u0105 okre\u015bli\u0107 jako wsparcie dla monitor\u00f3w 4K<\/strong>. To mog\u0142aby by\u0107 flagowa funkcjonalno\u015b\u0107 trzeciej aktualizacji AOS 4.1 FE, jednak niestety musz\u0119 ostudzi\u0107 nastroje czytelnik\u00f3w posiadaj\u0105cych takie monitory. Jak \u015bpiewa\u0142 zesp\u00f3\u0142 Budka Suflera „Do tanga trzeba dwojga”<\/strong>, w tym wypadku tym drugim s\u0105 sterowniki dla Radeon\u00f3w. O ile wiem takowe zaktualizowane sterowniki istniej\u0105, jednak od lat A-EON nie wydaje kolejnych aktualizacji Enhancer Software<\/strong>, a wi\u0119c na t\u0119\u00a0chwil\u0119 musimy obej\u015b\u0107 si\u0119 smakiem. Sam u\u017cywam monitora WQHD 2560×1440, jednak to by\u0142o mo\u017cliwe od lat. Inna istotna zmiana to dodanie wsparcia DMA dla A1222 i X5000<\/strong>. W ramach ciekawostki mo\u017cna te\u017c wspomnie\u0107 o obni\u017ceniu minimalnego od\u015bwie\u017cania Vsync do 25Hz, co przyda si\u0119 tylko u\u017cytkownikom nietypowych monitor\u00f3w, potrafi\u0105cych pracowa\u0107 w tym niezbyt zdrowym dla oczu trybie.<\/p>\n

Pozostaj\u0105c w tematach grafiki, wspomn\u0119 jeszcze o aktualizacji sterownika SiliconMotion50<\/strong>2 dla komputer\u00f3w SAM460<\/strong>, kt\u00f3ry umo\u017cliwia prac\u0119 w rozdzielczo\u015bci 4096×2048, jednak nie jest to nowo\u015b\u0107, gdy\u017c ju\u017c dwa lata temu na pro\u015bby u\u017cytkownik\u00f3w emulatora Qemu, driver ten trafi\u0142 na serwer OS4Depot.<\/p>\n

Poza bibliotekami stanowi\u0105cymi komponenty katalogu Kickstart, zaktualizowano te\u017c znaczn\u0105 cz\u0119\u015b\u0107 bibliotek klasycznych z katalogu libs. S\u0105 to: wspomniany ju\u017c workbench.library 53.67, datatypes.library 54.9, intuition.library 54.33, timesync.library 53.11, xadmaster.library 13.2 i z.library 53.11.<\/strong><\/p>\n

AmigaInput<\/strong>
\nTo element, kt\u00f3ry przez d\u0142ugie lata, by nie powiedzie\u0107 wr\u0119cz \u017ce przez dobr\u0105 dekad\u0119 z hakiem, by\u0142 kompletnie zaniedbywany. Sam pami\u0119tam dobrze swoj\u0105 irytacj\u0119, kiedy to przy pr\u00f3bie uruchomienia jakiej\u015b gry musia\u0142em resetowa\u0107 system (czasami nawet kilka razy z rz\u0119du), poniewa\u017c otrzymywa\u0142em komunikat, i\u017c pad nie zosta\u0142 poprawnie zainicjalizowany. Odk\u0105d pojawi\u0142 si\u0119 nowy sterownik AmigaInput generic USB driver 53.9<\/strong>, do takich historii wracam ju\u017c jedynie w g\u0142\u0119bokich wspomnieniach. Ca\u0142o\u015b\u0107 uzupe\u0142niana jest o zaktualizowane do wersji 53.14 AmigaInput Prefs.<\/strong> Aktualne AmigaInput to nie tylko lepsza stabilno\u015b\u0107<\/strong>, ale te\u017c i wi\u0119ksze mo\u017cliwo\u015bci<\/strong>, takie jak obs\u0142uga wszystkich ga\u0142ek na padzie, jak to \u015bwietnie si\u0119 sprawdza, opisa\u0142em w przypadku recenzji gry Heretic II<\/strong><\/a>, czy te\u017c obs\u0142uga nowych urz\u0105dze\u0144, jak cho\u0107by adaptera klasycznych joystick\u00f3w RetroFun, co r\u00f3wnie\u017c opisa\u0142em<\/strong><\/a>. Reasumuj\u0105c, jedna z bardziej rzucaj\u0105cych si\u0119 w oczy zmian, zw\u0142aszcza dla os\u00f3b, kt\u00f3re lubi\u0105 sobie pogra\u0107.<\/p>\n

\"\"<\/a>

Preferencje AmigaInput<\/p><\/div>\n

USB<\/strong>
\nTo jeden z kluczowych element\u00f3w, stanowi\u0105cych o sile tej aktualizacji. Warto nadmieni\u0107, \u017ce w tym wypadku, polityka odk\u0142adania czego\u015b na p\u00f3\u017aniej, w celu uatatrakcyjnienia potencjalnego AmigaOS 4.2 nie mia\u0142a zastosowania i dostarczono ca\u0142kiem nowy pakiet, zawieraj\u0105cy elementy z jesieni tego roku. Atutem obecnej ods\u0142ony stosu USB s\u0105 transfery isochroniczne, kt\u00f3re maj\u0105 zastosowania cho\u0107by w zakresie przesy\u0142ania w czasie rzeczywistym strumieni audio i wideo ze sta\u0142\u0105, \u017c\u0105dan\u0105 pr\u0119dko\u015bci\u0105.<\/strong> W praktyce oznacza to mo\u017cliwo\u015b\u0107 obs\u0142ugi kamer internetowych czy te\u017c kart muzycznych wykorzystuj\u0105cych interfejs USB, oczywi\u015bcie o ile kto\u015b stworzy dla nich odpowiednie sterowniki. Swego czasu jeden z systemowych developer\u00f3w Lyle Hazelwood<\/strong>, chwali\u0142 si\u0119, i\u017c odtwarza\u0142 d\u017awi\u0119k z karty USB na swojej Amidze One, zreszt\u0105 na OS4Depot wrzuci\u0142 nawet stosowny pakiet USBAudio 2. Poza przedstawionymi nowo\u015bciami w stosie Sirion zasz\u0142o te\u017c mn\u00f3stwo poprawek maj\u0105cych wp\u0142yw na stabilno\u015b\u0107 i szybko\u015b\u0107. Thomas Graff Thoge<\/strong>r, b\u0119d\u0105cy opiekunem tej cz\u0119\u015bci AmigaOS 4, zadba\u0142 te\u017c o lepsz\u0105 obs\u0142ug\u0119 joystick\u00f3w oraz tablet\u00f3w graficznych i og\u00f3lnie wprowadzi\u0142 rozwi\u0105zania daj\u0105ce lepsz\u0105 kompatybilno\u015b\u0107 z problematycznymi dotychczas urz\u0105dzeniami USB. Wzrostowi uleg\u0142y tak\u017ce pr\u0119dko\u015bci transfer\u00f3w, zw\u0142aszcza na komputerach AmigaOne X5000.<\/strong> Ciekawostk\u0105 s\u0105 zmiany u\u0142atwiaj\u0105ce wywo\u0142ywanie early startup menu, co by\u0142o w ostatnim czasie mocno problematyczne.<\/p>\n

\"\"<\/a>

USB Inspector<\/p><\/div>\n

Sie\u0107<\/strong>
\nW ostatnich latach u\u017cytkownicy AmigaOS 4, z pewn\u0105 zazdro\u015bci\u0105 mogli patrze\u0107 na mi\u0142o\u015bnik\u00f3w AmigaOS 3, w kontek\u015bcie stosu TCP\/IP Roadshow. Co prawda Ci drudzy musz\u0105 za to rozwi\u0105zanie dodatkowo p\u0142aci\u0107, jednak w zamian otrzymywali liczne i cz\u0119ste aktualizacje, podczas gdy wersja wbudowana w AmigaOS 4 sta\u0142a w miejscu. Wraz z opisywan\u0105 aktualizacj\u0105, sytuacja zmienia si\u0119 ponownie na korzy\u015b\u0107 wersji PPC, gdzie Roadshow oznaczony numerem 1.15.3<\/strong>, jest kompilacj\u0105 o blisko dwa lata m\u0142odsz\u0105 od wersji 1.15 dla 68k. Zmiany zasz\u0142y te\u017c w aktualizacji sterownik\u00f3w dla kart sieciowych, godny odnotowania jest zw\u0142aszcza rtl8169.device 53.9<\/strong>, kt\u00f3ry oferuje teraz obs\u0142ug\u0119 dodatkowych wariant\u00f3w sieci\u00f3wek z tej rodziny wykorzystuj\u0105cych magistral\u0119 PCIe, jak np. TP-Link TG-3468 v2 i v4, LogiLink PC0029A v12 czy Glotrends LE8111H.<\/strong><\/p>\n

Pozostae nowinki<\/strong>
\nNie powalaj\u0105 na kolana, kilka z nich wprowadzono w narz\u0119dziu Compatibility<\/strong>, cho\u0107 g\u0142\u00f3wnie zwi\u0105zane s\u0105 z nowymi funkcjami DOS oraz LTE w A1222. Aktualizacje narz\u0119dzi UnArc, KeyShow<\/strong> czy Installer<\/strong> sprowadzaj\u0105 si\u0119 w\u0142a\u015bciwie do poprawek b\u0142\u0119d\u00f3w. Opisywana aktualizacja przynosi te\u017c nowe wersje dla siedmiu klas Reaction<\/strong>. Jak zwykle nie mog\u0142o zabrakn\u0105\u0107 nowszej wersji kernela<\/strong>, oczywi\u015bcie pracuj\u0105cego w trybie obs\u0142ugi jednego core procesora. Tu\u00a0najwa\u017cniejsze dla u\u017cytkownika usprawnienia \u00a0dotycz\u0105 obs\u0142ugi pami\u0119ci podr\u0119cznej dla X5000, kopiowanie z wykorzystaniem DMA dla X5000 i A1222 czy te\u017c usprawnienia w zakresie obs\u0142ugi port\u00f3w PCI dla komputer\u00f3w Pegasos 2 oraz rezerwacja kana\u0142\u00f3w DMA dla sterownika audio na p\u0142ycie Tabor.<\/strong><\/p>\n

Locale<\/strong>
\nNa koniec warto wspomnie\u0107 o lokalizacji systemu, kt\u00f3ra ma oczywi\u015bcie pe\u0142ny support dla wersji polskiej. Z tej okazji, jako betatester i u\u017cytkownik sk\u0142adam serdeczne podzi\u0119kowania dla Mariusza „Mandiego” Danilewicza<\/strong>, kt\u00f3ry wykona\u0142 bardzo dobr\u0105 prac\u0119 na tym polu.<\/p>\n