{"id":952,"date":"2013-01-07T16:33:39","date_gmt":"2013-01-07T15:33:39","guid":{"rendered":"http:\/\/www.amigaone.pl\/?p=952"},"modified":"2013-01-08T06:18:21","modified_gmt":"2013-01-08T05:18:21","slug":"linuks-na-amidze-one-x1000","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/www.amigaone.pl\/?p=952","title":{"rendered":"Linuks na Amidze One X1000"},"content":{"rendered":"

Nie ma chyba u\u017cytkownika, kt\u00f3ry kupi\u0142by Amig\u0119 z zamiarem wykorzystania jej wy\u0142\u0105cznie dla linuksa. Amig\u0119 kupuje si\u0119 by u\u017cywa\u0107 na niej AmigaOS<\/strong>, tak by\u0142o, jest i b\u0119dzie. Niemniej wielu amigowc\u00f3w wspomaga si\u0119 systemem spod znaku pingwina, dlaczego? Po pierwsze dlatego \u017ce jest to alternatywa ca\u0142kowicie darmowa<\/strong>, wi\u0119c czemu by nie spr\u00f3bowa\u0107. Po drugie, nie ma co ukrywa\u0107 \u017ce jest to uzupe\u0142nienie oprogramowania<\/strong>, na kt\u00f3rego nadmiar AmigaOS nie mo\u017ce narzeka\u0107. Wreszcie po trzecie, wykorzystanie sprz\u0119tu<\/strong>, kt\u00f3re ze wzgl\u0119du na ma\u0142\u0105 liczb\u0119 developer\u00f3w na systemie amigowym jest osi\u0105gane stopniowo, pod linuksem nierzadko dost\u0119pne jest od razu. W przypadku X1000 wszystko co napisa\u0142em powy\u017cej sprawdza si\u0119 w ka\u017cdym calu (w stopniu dalece wi\u0119kszym ni\u017c np. w przypadku starszych AOne). Zanim jednak przejd\u0119 do uzasadnienia tej tezy, troch\u0119 wiadomo\u015bci og\u00f3lnych.<\/p>\n

W chwili gdy pisz\u0119 te s\u0142owa obowi\u0105zuj\u0105c\u0105 wersj\u0105 kernela dla A1-X100 jest wersja 3.5.7<\/strong>, aczkolwiek dla chc\u0105cych eksperymentowa\u0107, dost\u0119pnych jest tak\u017ce kilkana\u015bcie innych edycji j\u0105dra, w r\u00f3\u017cnych wersjach, od r\u00f3\u017cnych developer\u00f3w i o r\u00f3\u017cnych mo\u017cliwo\u015bciach. Do dyspozycji mamy te\u017c kilka r\u00f3\u017cnych dystrybucji, takich jak Debian, Mint, Crux, Gentoo, Ubuntu, Fedora<\/strong> czy Red Ribbon<\/strong>. Cz\u0119\u015b\u0107 z nich dost\u0119pna jest r\u00f3wnie\u017c jako edycja live. Osobi\u015bcie testowa\u0142em Debiana oraz Minta i to w\u0142a\u015bnie na podstawie 64-bitowej dystrybucji Mint PPC 11, kt\u00f3rej aktualnie u\u017cywam opr\u0119 sw\u00f3j opis.<\/p>\n

Wspomniany Mint dzia\u0142aj\u0105cy pod kontrol\u0105 j\u0105dra 3.5.7 pozwala ju\u017c dzi\u015b cieszy\u0107 si\u0119 niemal w pe\u0142ni mo\u017cliwo\u015bciami sprz\u0119towymi<\/strong> jakie wnios\u0142a ze sob\u0105 AmigaOne X1000, a na kt\u00f3rych wykorzystanie pod AmigaOS poczekamy zapewne d\u0142ugie miesi\u0105ce (a mo\u017ce i lata). Mamy wi\u0119c wsparcie dla z pozoru drobnych komponent\u00f3w jak wbudowana karta sieciowa i d\u017awi\u0119kowa oraz wewn\u0119trzny czytnik kart CF. Ten ostatni ze wzgl\u0119du na swoje umiejscowienie, kt\u00f3re nie bardzo nadaje si\u0119 na gniazdo do cz\u0119stej wymiany no\u015bnika za to zdecydowanie sprzyja zamontowaniu karty Compact Flash na sta\u0142e, dobrze si\u0119 sprawdza jako magazyn zawieraj\u0105cy sam kernel. Warto wiedzie\u0107 \u017ce jedynie dwa z czterech kana\u0142\u00f3w SATA w X1000 s\u0105 kana\u0142ami bootowalnymi. Je\u015bli linuksa instalujemy na osobnym wewn\u0119trznym dysku twardym, a kana\u0142y bootuj\u0105ce s\u0105 obsadzone przez amigowy dysk twardy oraz nap\u0119d optyczny, w\u00f3wczas nie ma mo\u017cliwo\u015bci wystartowania pingwina z urz\u0105dzenia SATA. W tym momencie pomocna mo\u017ce by\u0107 opcja zabootowania komputera w\u0142a\u015bnie z karty CF, chocia\u017c oczywi\u015bcie nie jest to jedyna opcja (mo\u017cna pos\u0142u\u017cy\u0107 si\u0119 te\u017c np. kluczem USB).
\nTymczasowy brak wsparcia dla wy\u017cej wymienionych rzeczy w AmigaOS, jest faktem z pewno\u015bci\u0105 nieprzyjemnym, chocia\u017c \u0142atwym do za\u0142agodzenia (poprzez mo\u017cliwo\u015b\u0107 pod\u0142\u0105czenia do Amigi zamiennik\u00f3w do kt\u00f3rych istniej\u0105 sterowniki). S\u0105 jednak kwestie wi\u0119kszego kalibru, takie jak adresowanie 64-bitowe<\/strong>, co za tym idzie wykorzystanie wi\u0119kszej ilo\u015bci RAMu, wykorzystanie drugiego rdzenia procesora<\/strong> oraz wsparcie 3D dla Radeon\u00f3w HD<\/strong>. To elementy o znaczeniu fundamentalnym, kt\u00f3rych \u0142atwo obej\u015b\u0107 si\u0119 nie da i jedynie co pozostaje amigowcom to cierpliwie czeka\u0107 na ich obs\u0142ug\u0119 pod AmigaOS, oraz ewentualnie przekona\u0107 si\u0119 jak dzia\u0142aj\u0105 ju\u017c dzi\u015b pod linuksem. Z tego co napisa\u0142em powy\u017cej, mo\u017ce wy\u0142oni\u0107 si\u0119 czarny obraz z kt\u00f3rego wynika \u017ce AmigaOS przegrywa w kwestii obs\u0142ugi hardware X1000 na ka\u017cdym polu. Nie zupe\u0142nie tak jest, sporo rzeczy dzia\u0142a tak samo dobrze na obu systemach, jest te\u017c jeden plus po stronie systemu amigowego, mianowicie obs\u0142uga Xeny. Z uwagi jednak na wi\u0119cej ni\u017c skromne wykorzystanie tego procesora w chwili obecnej, nie jest to plus tak wielki, jakim by\u0107 mo\u017ce oka\u017ce si\u0119 w przysz\u0142o\u015bci.\"Blender<\/a><\/p>\n

Lepsze wykorzystanie sprz\u0119tu ma bezpo\u015brednie prze\u0142o\u017cenie na lepsze dzia\u0142anie software. Wykorzystanie dw\u00f3ch rdzeni modelowo wida\u0107 na przyk\u0142adzie programu Blender, kt\u00f3ry pracuje o kilkaset procent szybciej pod linuksem ni\u017c pod AmigaOS. Sw\u00f3j wp\u0142yw na taki rezultat mo\u017ce mie\u0107 te\u017c wi\u0119ksza liczba dost\u0119pnej pami\u0119ci (w moim wypadku jest to 4GB<\/strong>, wobec 2GB widocznych pod AmigaOS 4) oraz akceleracja grafiki 3D. T\u0119 ostatni\u0105 funkcjonalno\u015b\u0107 najlepiej dokumentuje jednak oprogramowanie rozrywkowe.
\nAkceleracja grafiki 3D dla Radeona HD<\/strong> w AmigaOS 4.1 niestety aktualnie nie istnieje. Obs\u0142uga oprogramowania wykorzystuj\u0105cego tak\u0105 akceleracj\u0119 odbywa si\u0119 za pomoc\u0105 protezy Wazp 3D, kt\u00f3ra w du\u017cym uproszczeniu jest emulatorem starego, maj\u0105cego swe pocz\u0105tki jeszcze w latach 90-tych \u015brodowiska Warp 3D. Wazp 3D dzia\u0142a w dw\u00f3ch trybach. Pierwszy z nich softwarowy jest dosy\u0107 dok\u0142adny, jednak dzia\u0142a niewystarczaj\u0105co szybko nawet na kartach GFX z g\u00f3rnej p\u00f3\u0142ki Drugi oparty jest na kompozycji, przez co jest ca\u0142kiem szybki, aczkolwiek za wzgl\u0119du na naturalne ograniczenia kompozycji obrazu w kt\u00f3rych nie znajdziemy kilku powszechnie stosowanych technologii 3D (np. bufora Z), ma\u0142o dok\u0142adny. W efekcie por\u00f3wnywa\u0107 udawanego 3D w AmigaOS z pe\u0142noprawnym Gallium dzia\u0142aj\u0105cym na linuksie, najzwyczajniej w \u015bwiecie nie ma sensu. W ostateczno\u015bci mo\u017cna to zrobi\u0107 dla starszych kart graficznych, jako \u017ce jednak nigdy nie u\u017cywa\u0142em takiej w X1000, z konieczno\u015bci przytocz\u0119 moje do\u015bwiadczenia z u\u017cytkowania starej Amigi One G4 XE wraz z Radeonem 9000pro. Jakie s\u0105 rezultaty takiej konfrontacji \u0142atwo si\u0119 domy\u015bli\u0107. Jedna z moich ulubionych gier, NeverBall<\/strong> w wersji 1.5, pomimo i\u017c na AmigaOS 4 skompilowana specjalnie z u\u017cyciem ograniczonego mechanizmu renderowania kulki dzia\u0142a\u0142a pod A1 G4 XE, tragicznie wolno ju\u017c na \u015brednio rozbudowanych poziomach i to pomimo zastosowania najmniejszej dost\u0119pnej rozdzielczo\u015bci oraz najmniejszej liczby detali. Zupe\u0142nie inaczej sprawa ma si\u0119 na X1000 i linuksowym Gallium<\/strong>, tutaj Neverball wr\u0119cz fruwa przy maksymalnej liczbie detali i to bez wzgl\u0119du na ustawion\u0105 rozdzielczo\u015b\u0107 obs\u0142ugiwan\u0105 przez dzisiejsze monitory. Innym przyk\u0142adem, w kt\u00f3rym dokonano jeszcze wi\u0119kszych ogranicze\u0144 w celu jako takiej mo\u017cliwo\u015bci gry pod AmigaOS, jest SuperTux Kart<\/strong>. \u00d3w tytu\u0142, mimo \u017ce mocno okrojony i tak ledwo ledwo pe\u0142za\u0142 na Radeonie 9000Pro wpi\u0119tym w A1 (w wersj\u0119 nieokrojon\u0105 nie ma nawet sensu gra\u0107). Na Radeonie HD 6870 w X1000 gra oczywi\u015bcie \u015bmiga. Cieniem k\u0142adzie si\u0119 jednak fakt \u017ce na niekt\u00f3rych trasach wyst\u0119puj\u0105 przek\u0142amania grafiki (wydaje si\u0119 \u017ce wsparcie Gallium dla nowszych Radeon\u00f3w nie jest jeszcze do ko\u0144ca dopracowany). Mimo wszystko komfort rozgrywki i tak jest niepor\u00f3wnywalnie lepszy.\"Neverball<\/a><\/p>\n

Zostawmy ju\u017c na boku software mocno uzale\u017cniony od wykorzystania sprz\u0119tu i przejd\u017amy do oprogramowania, kt\u00f3remu wsparcie dla tego czy innego chipa a\u017c tak bardzo potrzebne nie jest. Trzeba przyzna\u0107 \u017ce ma\u0142e \u015brodowisko amigowych programist\u00f3w zdo\u0142a\u0142o przenie\u015b\u0107 na Amig\u0119 spory dorobek wytworzony przez spo\u0142eczno\u015b\u0107 ho\u0142duj\u0105c\u0105 idei open source i w zasadzie niemal ka\u017cda flagowa aplikacja ze \u015bwiata linuksa (mo\u017ce poza Libre Office, nad kt\u00f3rego przeniesieniem trwaj\u0105 jeszcze prace) jest dost\u0119pna r\u00f3wnie\u017c dla AmigaOS. Niestety cz\u0119sto jest tak \u017ce jako\u015b\u0107 port\u00f3w amigowych pozostawia wiele do \u017cyczenia wzgl\u0119dem orygina\u0142\u00f3w.\"Iceweasel\"<\/a><\/p>\n

Zacznijmy od najwa\u017cniejszego dzi\u015b kawa\u0142ka softu na ka\u017cdym systemie operacyjnym, czyli przegl\u0105darki internetowej. Ze wzgl\u0119du na konflikt spo\u0142eczno\u015bci Debiana (na kt\u00f3rym bazuje r\u00f3wnie\u017c Mint) z fundacj\u0105 Mozilla, podobnie jak ma to miejsce w przypadku Amigi nie mamy do czynienia z ognistym lisem a browserem ukrytym pod nazw\u0105 innego zwierzaka, kt\u00f3ry jednak jest wiern\u0105 kopi\u0105 orygina\u0142u. W przypadku dystrybucji Mint 11, jest to lodowa \u0142asica, czyli Iceweasel<\/strong> w wersji dziesi\u0105tej. Sam numerek wersji nie jest mo\u017ce najbardziej aktualny, ale i tak du\u017co nowszy od amigowego Timberwolfa<\/strong>, kt\u00f3ry nadal numerowany jest czw\u00f3rk\u0105. Ma to swoje odzwierciedlenie chocia\u017cby w mo\u017cliwo\u015bci samego silnika, przyk\u0142adowo w te\u015bcie HTML5, Iceweasel ma wynik o oko\u0142o 15% lepszy od Timberwolfa. Najwi\u0119kszymi plusami s\u0105 jednak mo\u017cliwo\u015b\u0107 pisania z u\u017cyciem polskich liter, lepsza stabilno\u015b\u0107 i chyba mniejsza pazerno\u015b\u0107 na zasoby (cho\u0107 po prawdzie na X1000 obie przegl\u0105darki dzia\u0142aj\u0105 r\u00f3wnie szybko).<\/p>\n

Kolejny wa\u017cny program to AbiWord<\/strong>. Pomimo \u017ce na Amidze dostali\u015bmy ostatnio \u015bwie\u017cutk\u0105 wersj\u0119 2.8.6, po Mintem mam ju\u017c wersj\u0119 2.9.2. Nie numerek wydania ma tutaj jednak zasadnicze znaczenie, a brak mo\u017cliwo\u015bci pisania z polskimi znakami w wersji amigowej, kt\u00f3ry oczywi\u015bcie nie ma miejsca pod linuksem.\"AbiWord\"<\/a><\/p>\n

O Blenderze<\/strong> wspomina\u0142em ju\u017c wcze\u015bniej, dla porz\u0105dku jednak dodam \u017ce nie do\u015b\u0107 i\u017c program potrafi pod linuksem wykorzysta\u0107 oba rdzenie procesora, to jeszcze jest dost\u0119pny w wersji 2.63<\/strong>, dzieki czemu oferuje wi\u0119cej mo\u017cliwo\u015bci od amigowego Blendera 2.48.<\/p>\n

Skoro wspomnia\u0142em o programie do grafiki 3D, nie mog\u0119 te\u017c pomin\u0105\u0107 narz\u0119dzia do obr\u00f3bki grafiki bitmapowej. Gimp 2.4.7<\/strong> najprawdopodobniej ju\u017c nie d\u0142ugo zostanie zaktualizowany do nowszej wersji, jednak nie b\u0119dzie to raczej edycja 2.8<\/strong>, kt\u00f3r\u0105 mam na linuksie. Amigowy Gimp jest naprawd\u0119 u\u017cytecznym narz\u0119dziem, w dodatku pomimo i\u017c dzia\u0142aj\u0105cym w \u015brodowisku AmiCygnix, dostosowanym do amigowych reali\u00f3w. Mamy zatem np. loader formatu iff, kt\u00f3rego domy\u015blnie nie ma w linuksowej paczce z Gimpem. Niemniej loadery to jeden z najwi\u0119kszych mankament\u00f3w Gimpa na Amidze, a konkretnie szybko\u015b\u0107 ich dzia\u0142ania. Program potrafi si\u0119 „zamy\u015bli\u0107” na d\u0142u\u017cej r\u00f3wnie\u017c w innych sytuacjach, np. przy podgl\u0105dzie niekt\u00f3rych filtr\u00f3w \u015bwietlnych. Trzeba mie\u0107 nadziej\u0119 \u017ce problemy te zostan\u0105 wkr\u00f3tce usuni\u0119te, p\u00f3ki co wzorem pozostaje linuksowy Gimp, kt\u00f3ry nie do\u015b\u0107 \u017ce nowszy, to jeszcze zawsze tak samo szybki.\"Gimp\"<\/a><\/p>\n

M\u00f3g\u0142bym wymienia\u0107 jeszcze wi\u0119cej przyk\u0142ad\u00f3w na to \u017ce w przypadku cz\u0119\u015bci oprogramowania pod linuksem pracuje si\u0119 wygodniej. Nie o to jednak chodzi. AmigaOS tak czy owak pozostanie systemem numer jeden dla amigowc\u00f3w. Takie zalety jak pr\u0119dko\u015b\u0107 dzia\u0142ania, przyjazno\u015b\u0107 u\u017cytkownikowi czy chocia\u017cby niepowtarzalny feeling s\u0105 nie do przebicia przez \u017caden inny OS. Linuks pokazuje jednak jakie w komputerach klasy Amigi One tkwi\u0105 jeszcze rezerwy<\/strong> w zakresie zagospodarowania mo\u017cliwo\u015bci hardware<\/strong>, a tak\u017ce spore rezerwy jakie mo\u017cna wycisn\u0105\u0107 z rodz\u0105cych si\u0119 w b\u00f3lach amigowych wersji znanego klasowego software<\/strong>. Na pewno wi\u0119c warto zainstalowa\u0107 pingwina, kt\u00f3ry mo\u017ce okaza\u0107 si\u0119 przydatnym uzupe\u0142nieniem dla amigowca. Nie ma bowiem co si\u0119 czarowa\u0107 \u017ce jest jeszcze troch\u0119 do zrobienia pod AmigaOS, zar\u00f3wno w zakresie sterownik\u00f3w jak i oprogramowania. Wypada tylko \u017cyczy\u0107 sobie i czytelnikom by w ci\u0105gu rozpoczynaj\u0105cego si\u0119 w\u0142a\u015bnie roku lista takich problematycznych rzeczy uleg\u0142a istotnemu zmniejszeniu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Nie ma chyba u\u017cytkownika, kt\u00f3ry kupi\u0142by Amig\u0119 z zamiarem wykorzystania jej wy\u0142\u0105cznie dla linuksa. Amig\u0119 kupuje si\u0119 by u\u017cywa\u0107 na niej AmigaOS, tak by\u0142o, jest i b\u0119dzie. Niemniej wielu amigowc\u00f3w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"comment_status":"open","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"_bbp_topic_count":0,"_bbp_reply_count":0,"_bbp_total_topic_count":0,"_bbp_total_reply_count":0,"_bbp_voice_count":0,"_bbp_anonymous_reply_count":0,"_bbp_topic_count_hidden":0,"_bbp_reply_count_hidden":0,"_bbp_forum_subforum_count":0},"categories":[4],"tags":[24,22,13],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/www.amigaone.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/952"}],"collection":[{"href":"https:\/\/www.amigaone.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/www.amigaone.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.amigaone.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/www.amigaone.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=952"}],"version-history":[{"count":5,"href":"https:\/\/www.amigaone.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/952\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":962,"href":"https:\/\/www.amigaone.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/952\/revisions\/962"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/www.amigaone.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=952"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.amigaone.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=952"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/www.amigaone.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=952"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}